مرا در دل همی‌آید که من دل را کنم قربان

نباید بددلی کردن بباید کردن این فرمان

I feel it rising in my heart that I should sacrifice the heart itself;
One must not be faint-hearted; this command must be carried out.

دل من می‌نیارامد که من با دل بیارامم

بباید کرد ترک دل، نباید خصم شد با جان

My heart is not at rest; why would I try to rest with it;
The heart must be abandoned; one must not become an enemy to the soul.

.

زهی میدان زهی مردان همه در مرگ خود شادان

 سر خود گوی باید کرد وانگه رفت در میدان

How splendid the battlefield, how splendid the brave; all joyful in their own death;

One must sacrifice oneself and then enter the battlefield.

.

 زهی سر دل عاشق قضای سر شده او را 

 خنک این سر خنک آن سر که دارد این چنین جولان

What a secret is the lover’s heart: it has destined him sacrifice;
Blessed that secret, blessed that head in which has such a strut.

.

اگر جانباز و عیاری وگر در خون خود یاری

پس گردن چه می‌خاری چه می‌ترسی چو ترسایان

If you are a self-sacrificing rogue, or one drowned in your own blood,
Why do you scratch at the back of your neck? Why fear like the timid?

.

اگر مجنون زنجیری سر زنجیر می‌گیری

وگر از شیر زادستی چه‌ای چون گربه در انبان

If you are a chained madman, then take hold of the chain’s head;
If you were born of a lion, why are you like a cat in a sack?

.

مرا گفت آن جگرخواره که مهمان توام امشب

جگر در سیخ کش ای دل کبابی کن پی مهمان

That heart-devouring One said to me, “Tonight, I am your guest”;
Skewer your liver, O heart—make it a kebab for the guest.

.

کباب است و شراب امشب حرام و کفر خواب امشب

که امشب همچو چتر آمد نهان در چتر شب سلطان

Tonight, there is kebab and wine; tonight sleep is forbidden, a disbelief;
For tonight, like a parasol, the Sultan has come hidden beneath the canopy of night.

.

کشاکش‌هاست در جانم کشنده کیست می‌دانم

دمی خواهم بیاسایم ولیکن نیستم امکان

There are pulls within my soul; I know who the puller is;
For a moment, I wish to rest, but it is not possible.

.

به هر روزم جنون آرد دگر بازی برون آرد

که من بازیچه اویم ز بازی‌های او حیران

Each day, He brings me a new madness, draws out another game;
I am His plaything, bewildered by His games.

.

چو جامم گه بگرداند چو ساغر گه بریزد خون

چو خمرم گه بجوشاند چو مستم گه کند ویران

Sometimes He turns me like a cup, sometimes like a goblet, He spills blood;
Sometimes He makes me boil like wine, sometimes, like a drunk, He lays me waste.

.

گهی صرفم بنوشاند چو چنگم درخروشاند

 به شامم می‌بپوشاند به صبحم می‌کند یقظان

At times, He gives me pure drink; at times, He makes me roar like a harp;
At night, He cloaks me, and at dawn, He makes me wakeful.

.

Rumi, Divan, Ghazal 1824

Translated by Rasoul Rahbari-Ghazani, 28 December 2025